Woning verkopen om overwaarde te benutten: kredietconstructie vernietigd

Een woningeigenaar ontving € 70.000 nadat zij een overeenkomst had getekend waarin haar woning voor € 510.000 werd verkocht. Om de verkoop terug te draaien, zou zij binnen enkele maanden € 70.000 plus € 50.000 moeten betalen. De rechtbank beschouwde de constructie als een verboden omzeiling van de regels voor consumentenkrediet en aanvaardde de vernietiging van de overeenkomst.

Datum uitspraak: 14 oktober 2026
Publicatiedatum: 19 oktober 2026
Gerecht: Rechtbank Den Haag
Rechtsgebied: Consumentenrecht, overeenkomstenrecht en onroerend goed

Overwaarde woning benutten zonder te verhuizen

De woningeigenaar reageerde op een advertentie waarin werd aangeboden de overwaarde van een woning te benutten zonder dat de eigenaar hoefde te verhuizen. Zij had op korte termijn geld nodig en tekende thuis een overeenkomst die als koopovereenkomst was vormgegeven.

In de overeenkomst stond dat haar appartement voor € 510.000 werd verkocht. De onderneming betaalde een voorschot van € 70.000. De woning zou later via een zogenoemde ABC-transactie aan een derde kunnen worden geleverd. Wilde de eigenaar de overeenkomst vóór 31 januari 2026 beëindigen, dan moest zij niet alleen het voorschot terugbetalen, maar ook een ontbindingsvergoeding van € 50.000.

Daarnaast werd ten gunste van de onderneming een hypotheekrecht van € 270.000 gevestigd. Ook werden pandrechten gevestigd op zaken en vorderingen die met de woning verband hielden.

De economische werkelijkheid was een kortlopende lening

Volgens de rechtbank stond niet de verkoop van de woning, maar de behoefte aan een kortlopende financiering voorop. De eigenaar wilde haar woning niet werkelijk verkopen. Er was ook niet onderhandeld over gebruikelijke onderdelen van een woningverkoop, zoals de prijs en de datum van levering. De aandacht lag vooral op het voorschot en de mogelijkheid om de transactie tegen betaling van € 50.000 terug te draaien.

Een dergelijke vergoeding op een verstrekt bedrag van € 70.000 kwam neer op ruim 71%. De wettelijke regels voor consumentenkrediet moeten consumenten beschermen tegen ontoelaatbare kredietkosten. Het op deze manier omzeilen van die bescherming is op grond van artikel 7:73 lid 2 BW niet toegestaan.

De rechtbank kwalificeerde de constructie in deze omstandigheden als strijdig met dwingendrechtelijke regels voor consumentenkrediet. Daardoor was de overeenkomst vernietigbaar op grond van artikel 3:40 lid 2 BW. De buitengerechtelijke vernietigingsverklaring van de eigenaar had daarom effect.

Geen gedwongen verkoop of levering van de woning

Omdat de overeenkomst was vernietigd, wees de rechtbank alle vorderingen af die waren gericht op bezichtiging, verkoop en levering van de woning. De onderneming kon de eigenaar dus niet verplichten haar woning aan de onderneming of een derde over te dragen.

Ook verklaarde de rechtbank dat het hypotheekrecht en de pandrechten waardeloos waren geworden. Het conservatoire leveringsbeslag werd niet onmiddellijk opgeheven. Zo’n beslag vervalt in beginsel wanneer de afwijzing van de hoofdvordering definitief is geworden. Voor eerdere opheffing was in deze procedure geen voldoende zwaarwegend belang aangevoerd.

Waarom is deze uitspraak relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

Constructies waarbij een huiseigenaar snel een voorschot ontvangt en zijn woning formeel verkoopt, kunnen materieel een kredietovereenkomst zijn. De naam boven het contract is niet beslissend: de rechter kijkt ook naar het economische doel, de feitelijke afspraken en de positie van de consument.

Belangrijke waarschuwingssignalen zijn een hoge vergoeding voor terugbetaling, een hypotheekrecht dat veel hoger is dan het ontvangen bedrag, een onbepaalde leverdatum en het recht van de wederpartij om de woning zonder verdere inspraak door te verkopen.

Laat een dergelijke overeenkomst vóór ondertekening onafhankelijk beoordelen door een advocaat of notaris. De uitspraak betekent niet dat iedere overeenkomst waarbij een woning wordt verkocht en teruggekocht ongeldig is. De uitkomst hangt af van de werkelijke bedoeling, de kosten, de zekerheden en de overige omstandigheden.

ECLI-uitspraak: ECLI:NL:RBDHA:2026:30771

Bron: Rechtbank Den Haag, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 19 oktober 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Woning verkopen als mede-eigenaar onbereikbaar is: vonnis vervangt handtekening

Een man ontdekte kort voor de levering van zijn verkochte woning dat zijn voormalige echtgenote nog als mede-eigenaar stond geregistreerd. Zij was sinds 2011 onbereikbaar. De voorzieningenrechter bepaalde dat het vonnis haar ontbrekende toestemming en handtekening voor de notariële levering verving.

Datum: 16 september 2026, gepubliceerd op 5 oktober 2026
Gerecht: Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem
Rechtsgebied: Onroerend goed, eigendom en verdeling

Korte samenvatting: Een man ontdekte kort voor de levering van zijn verkochte woning dat zijn voormalige echtgenote nog als mede-eigenaar stond geregistreerd. Zij was sinds 2011 onbereikbaar. De voorzieningenrechter bepaalde dat het vonnis haar ontbrekende toestemming en handtekening voor de notariële levering verving.

Een woning verkopen zonder handtekening van een mede-eigenaar is normaal gesproken niet mogelijk. In een kort geding bij de Rechtbank Noord-Holland bood een vervangend vonnis uitkomst toen de levering van een verkochte woning op korte termijn moest plaatsvinden.

Ex-echtgenote stond nog als eigenaar geregistreerd

De man had de woning verkocht, maar ontdekte dat zijn voormalige echtgenote nog steeds als mede-eigenaar stond geregistreerd. Zij was in 2011 naar Cuba vertrokken. Sindsdien was er geen contact meer geweest en haar actuele woon- of verblijfplaats was onbekend.

Omdat voor de notariële eigendomsoverdracht de medewerking van alle eigenaren nodig is, vroeg de man de voorzieningenrechter om een oplossing. De voormalige echtgenote verscheen niet in de procedure. De rechter oordeelde dat de vordering niet onrechtmatig of ongegrond was.

Vonnis vervangt toestemming en handtekening

De voorzieningenrechter bepaalde dat het vonnis in de plaats trad van de toestemming en handtekening van de vrouw voor de notariële levering. De wettelijke termijn die geldt voordat een dergelijk vonnis kan worden ingeschreven, werd op grond van artikel 3:301 lid 1 BW verkort tot één dag na betekening. Daardoor hoefde de reeds geplande overdracht niet langdurig te worden uitgesteld.

Waarom is dit relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

De uitspraak onderstreept dat de juridische eigendomssituatie vóór verkoop bij het Kadaster moet worden gecontroleerd. Een echtscheiding, vertrek uit de woning of mondelinge afspraak verandert de eigendomsregistratie niet automatisch.

Wanneer een mede-eigenaar niet wil meewerken of onvindbaar is, kan onder omstandigheden aan de rechter worden gevraagd om vervangende medewerking te verlenen. Daarvoor is een gerechtelijke procedure nodig. Spoed, een concrete koopovereenkomst en een naderende leveringsdatum kunnen aanleiding geven voor een kort geding. De precieze oplossing blijft afhankelijk van de eigendomsverhouding, eerdere afspraken en de wijze waarop de afwezige mede-eigenaar wordt opgeroepen.

Uitspraak: ECLI:NL:RBNHO:2026:12397.

Bron: Rechtbank Noord-Holland, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 5 oktober 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Het Niet Nakomen van een Koopovereenkomst Onroerend Goed: Wat zijn de Gevolgen voor Koper en Verkoper?

Het niet nakomen van een koopovereenkomst door de koper kan verstrekkende financiële gevolgen hebben. In veel gevallen bevat een koopovereenkomst een boeteclausule van 10% van de koopsom als de koper zijn verplichtingen niet nakomt. Hoewel taalbarrières en misleiding door derden als verzachtende omstandigheden kunnen worden aangevoerd, ontslaan deze de koper doorgaans niet van zijn verplichtingen. De rechter kan de boete in sommige gevallen matigen, maar dit wordt alleen gedaan wanneer de boete als buitensporig wordt beschouwd.

De koop van een woning is voor veel mensen een van de grootste en belangrijkste financiële beslissingen in hun leven. Wanneer een koopovereenkomst voor een woning wordt gesloten, zijn de verwachtingen vaak duidelijk: de koper betaalt de overeengekomen koopsom en de verkoper levert de woning zoals afgesproken. Maar wat gebeurt er als de koper zijn verplichtingen niet nakomt?

In deze bijdrage bespreken we de juridische gevolgen van het niet nakomen van een koopovereenkomst door de koper, waarbij we specifiek kijken naar situaties waarin de koper zich beroept op taalbarrières, misleiding door derden of andere persoonlijke omstandigheden. We behandelen enkele relevante uitspraken en bespreken de boeteclausules die vaak in dergelijke overeenkomsten voorkomen.

Niet-nakoming en boeteclausules

Een koopovereenkomst bevat meestal een zogenaamde boeteclausule. Dit betekent dat, als de koper niet aan zijn verplichtingen voldoet, de verkoper een contractuele boete kan eisen. Vaak bedraagt deze boete 10% van de koopsom, maar dit kan verschillen afhankelijk van wat in het contract is afgesproken. Deze boete dient als compensatie voor de schade die de verkoper lijdt doordat de woning opnieuw moet worden verkocht, vaak onder minder gunstige omstandigheden. Een bekend voorbeeld hiervan is te vinden in de zaak ECLI:NL:RBAMS:2018:1978, waar de rechtbank Amsterdam oordeelde dat de koper een boete van €7.500 moest betalen, ondanks dat de koper probeerde de boete te matigen.

Misleiding en taalbarrières

Soms beroept de koper zich op misleiding door de tussenpersoon of op een gebrek aan kennis van de Nederlandse taal en het juridische systeem. Dit kan inderdaad een lastige situatie zijn, vooral voor internationale kopers die niet volledig begrijpen wat hun verplichtingen zijn. Toch is het belangrijk te benadrukken dat taalbarrières en misleiding door derden, zoals een hypotheekadviseur, de koper niet ontslaan van zijn contractuele verplichtingen. In dergelijke gevallen wordt verwacht dat de koper zich professioneel laat bijstaan om te zorgen dat hij de overeenkomst goed begrijpt.

Dit werd ook bevestigd in een zaak waarin de koper zich beroept op de complexiteit van de hypotheekdocumenten en beweerde dat hij was misleid door zijn adviseur. De rechter stelde echter dat het de verantwoordelijkheid van de koper was om de benodigde stappen te nemen voor het verkrijgen van een lening, en dat het nalaten daarvan niet aan de verkoper kan worden toegerekend.

Matiging van de boete

In sommige gevallen kan de koper proberen om de boete te laten matigen door de rechter. Dit betekent dat de rechter de boete verlaagt omdat deze in verhouding tot de geleden schade buitensporig hoog zou zijn. De rechtbank zal bij zo’n verzoek kijken naar de ernst van de overtreding en de werkelijke schade die de verkoper heeft geleden

De rechtbank Amsterdam overwoog in de eerder genoemde zaak dat de boeteclausule alleen mag worden gematigd als de toepassing daarvan leidt tot een “buitensporig en onaanvaardbaar resultaat”. Dit is echter een hoge drempel, en de matigingsbevoegdheid wordt slechts met terughoudendheid toegepast

Wat kan een verkoper doen?

Als de koper zijn verplichtingen niet nakomt, is het belangrijk dat de verkoper snel handelt. Dit betekent dat hij de koper een ingebrekestelling stuurt en duidelijk maakt dat hij nakoming van de overeenkomst verlangt. Als de koper dan nog niet voldoet, kan de verkoper de overeenkomst ontbinden en de boete opeisen.

Conclusie

Het niet nakomen van een koopovereenkomst door de koper kan leiden tot aanzienlijke financiële gevolgen, waaronder het betalen van een boete. Taalbarrières of vermeende misleiding door derden zijn geen geldige redenen om aan deze verplichtingen te ontkomen. Verkoper en koper doen er goed aan om duidelijk te communiceren en, waar nodig, juridische stappen te ondernemen om de overeenkomst af te dwingen of te ontbinden. In gevallen waarin de boete buitensporig lijkt, kan de rechter matiging overwegen, maar dit wordt slechts in uitzonderlijke gevallen toegestaan.

Voor meer informatie over dit onderwerp en vergelijkbare juridische kwesties, kunt u contact opnemen met 0900-advocaten of een email zenden aan info@advocaten.nl, of een vraag stellen via de website.