Datum uitspraak: 4 november 2026
Datum publicatie: 9 november 2026
Gerecht: Rechtbank Noord-Holland
Rechtsgebied: Erfrecht, schenkingen en wilsbekwaamheid
Een schenking bij dementie kan na het overlijden van de schenker worden vernietigd als blijkt dat de schenker de gevolgen van de beslissing niet voldoende kon overzien. Dat de schenking in een notariële akte is vastgelegd, sluit een beroep op wilsonbekwaamheid niet uit.
Geschil tussen broer en zus over nalatenschap
Een broer en zus waren de enige erfgenamen van hun moeder. De moeder leed aan dementie. In augustus 2022 werd via een notariële akte een bedrag van €183.503 aan de zoon geschonken.
De schenking werd grotendeels verrekend met schulden van de zoon en zijn vennootschap aan de moeder. De moeder overleed in februari 2024. Met het oog op de verdeling van haar nalatenschap vorderde de dochter vernietiging van de schenking.
Geestelijke stoornis en ontbrekende wil
Artikel 3:34 BW bepaalt dat een bij een verklaring passende wil geacht wordt te ontbreken als een geestelijke stoornis een redelijke waardering van de betrokken belangen verhindert of als de verklaring onder invloed van die stoornis is gedaan.
Een dergelijke rechtshandeling is vernietigbaar. Wanneer de rechtshandeling nadelig is voor de persoon met de geestelijke stoornis, geldt bovendien onder omstandigheden een wettelijk vermoeden dat de verklaring onder invloed van die stoornis is afgelegd.
Medische informatie en voicemailberichten
Uit een indicatiebesluit van het CIZ uit 2021 bleek dat de moeder een psychogeriatrische aandoening door dementie had. Zij had problemen met haar geheugen en oriëntatie, kon niet zelfstandig problemen oplossen en had permanent zorg in de nabijheid nodig.
De dochter beschikte daarnaast over dertien voicemailberichten die haar moeder in juli 2022 had ingesproken, kort voordat de volmacht voor de schenking werd ondertekend. Uit deze berichten bleek volgens de rechtbank dat de moeder in de war was, waanbeelden had, over haar overleden echtgenoot sprak alsof hij nog leefde en niet begreep waarvoor werkzaamheden rond de schenking werden verricht.
Er waren ook al twijfels geuit over de wilsbekwaamheid van de moeder. Een eerder benaderd notariskantoor had daarover zorgen geuit. Een voorgenomen beoordeling door de huisarts had uiteindelijk niet plaatsgevonden.
Notariële akte beschermde schenking niet
De rechtbank concludeerde dat de moeder de gevolgen van de schenking en de daarvoor verleende volmacht onvoldoende kon overzien. De zoon had onvoldoende concrete feiten aangevoerd waaruit bleek dat haar toestand juist op dat moment tijdelijk was verbeterd.
De notariële vorm maakte dit niet anders. De rechtbank vernietigde de akte en de schenking van €183.503. Daarmee had de schenking geen effect en bleef het bedrag als schuld aan de nalatenschap verschuldigd.
Daarnaast waren twee rentebetalingen van samen €8.765 onverschuldigd gedaan. Dat bedrag moet bij de verdeling van de nalatenschap, met rente, in mindering worden gebracht op het aandeel van de zoon.
Waarom is deze uitspraak relevant voor bezoekers van advocaten.nl?
In nalatenschappen ontstaat regelmatig discussie over schenkingen, volmachten of vermogensoverdrachten die kort voor het overlijden van een ouder met dementie hebben plaatsgevonden. Een medische diagnose alleen is niet altijd voldoende. Beslissend is of de betrokkene op het moment van de rechtshandeling de gevolgen daarvan kon overzien.
Daarbij kunnen verschillende bewijsmiddelen van belang zijn:
- medische dossiers, indicatiebesluiten en verklaringen van behandelaars;
- berichten, brieven of geluidsopnamen uit de betreffende periode;
- verklaringen van familieleden en onafhankelijke betrokkenen;
- de financiële gevolgen van de handeling voor de schenker;
- eerdere twijfels van een notaris, huisarts of zorgverlener;
- de wijze waarop de schenking tot stand is gekomen.
Niet iedere rechtshandeling van iemand met dementie is automatisch ongeldig. De geestelijke toestand kan fluctueren en moet zo nauwkeurig mogelijk worden beoordeeld rond het moment waarop de akte of overeenkomst tot stand kwam.
ECLI-uitspraak: ECLI:NL:RBNHO:2026:15224
Bron: Rechtbank Noord-Holland, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 9 november 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.
Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.