Schenkingen via volmacht aan gevolmachtigden ongeldig verklaard

Twee gevolmachtigden schonken met een algemene volmacht ieder €100.000 aan zichzelf. De rechtbank aanvaardde deze schenkingen niet, omdat de volmacht zelfcontracteren onvoldoende toestond en een belangenconflict bestond. Ook verschillende kosten en papieren schenkingen konden niet ten laste van de nalatenschap worden gebracht.

Datum uitspraak: 28 oktober 2026
Datum publicatie: 3 november 2026
Gerecht: Rechtbank Rotterdam
Rechtsgebied: Erfrecht, executele, schenkingen en legitieme portie

Een schenking aan een gevolmachtigde is niet zonder meer geldig wanneer die gevolmachtigde namens de schenker de overeenkomst met zichzelf sluit. In een omvangrijk geschil over een nalatenschap hielden twee schenkingen van ieder €100.000 geen stand.

Gevolmachtigden schonken zichzelf ieder €100.000

De erflater had tijdens zijn leven een algemene volmacht verleend. Met gebruikmaking van die volmacht schonken twee gevolmachtigden ieder €100.000 aan zichzelf. Een van hen werd later executeur van de nalatenschap.

Na het overlijden ontstond discussie over de geldigheid van deze schenkingen, de omvang van de nalatenschap, de informatieverstrekking door de executeur en de berekening van legaten en legitieme porties.

Algemene volmacht was niet voldoende

Wanneer een gevolmachtigde namens de volmachtgever een rechtshandeling met zichzelf verricht, is sprake van zelfcontracteren. Volgens artikel 3:68 BW mag dat alleen als de inhoud van de rechtshandeling zo nauwkeurig vaststaat dat een belangenconflict is uitgesloten.

De gebruikte volmacht bevatte geen voldoende uitdrukkelijke toestemming voor deze omvangrijke schenkingen aan de gevolmachtigden zelf. De hoogte en voorwaarden van de schenkingen lagen ook niet zodanig vast dat een tegenstrijdig belang was uitgesloten.

De rechtbank aanvaardde de twee bedragen van €100.000 daarom niet als geldige schenkingen. Dat de schenkingen in een notariële akte waren vastgelegd, nam het probleem met de bevoegdheid van de gevolmachtigden niet weg.

Papieren schenkingen vervielen bij overlijden

Daarnaast werd een beroep gedaan op schenkingen op papier voor een totaalbedrag van €143.525. Bij een schenking die pas na het overlijden wordt uitgevoerd, gelden bijzondere vormvereisten. Artikel 7:177 BW bepaalt dat zo’n schenking vervalt als zij niet persoonlijk door de schenker in een notariële akte is vastgelegd.

Omdat de vereiste persoonlijke notariële vastlegging niet was aangetoond, konden deze bedragen niet als schulden van de nalatenschap worden behandeld. Andere schenkingen die tijdens het leven daadwerkelijk waren uitgevoerd, werden voor zover bewezen wel in de erfrechtelijke berekeningen betrokken.

Kosten executeur niet ten laste van nalatenschap

De executeur had volgens de rechtbank gedurende meerdere jaren onvoldoende informatie verstrekt en geen deugdelijke boedelbeschrijving opgesteld. Ook verschillende opgevoerde kosten waren niet onderbouwd.

Zo werd een vergoeding van ruim €23.000 voor vermogensbeheer niet aanvaard, omdat een afspraak of andere rechtsgrond daarvoor niet was aangetoond. Ook de kosten van een auto voor de vriendin van de erflater konden niet zonder testamentaire bepaling of voldoende bewijs als schuld van de nalatenschap worden aangemerkt.

De rechtbank bepaalde dat de executeur zijn eigen executelekosten moest dragen. Na berekening van de nalatenschap, legaten en legitieme porties werd hij veroordeeld tot betalingen van €98.214,72 en €53.124,18 aan de betrokken erfgenamen en gerechtigden.

Waarom dit relevant is voor bezoekers van advocaten.nl

De uitspraak laat zien dat een ruime algemene volmacht geen vrijbrief is om namens iemand grote schenkingen aan de gevolmachtigde zelf te doen. Bij een mogelijk belangenconflict is een zeer duidelijke en vooraf bepaalde bevoegdheid noodzakelijk.

  • Neem schenkingsbevoegdheden uitdrukkelijk en nauwkeurig in een levenstestament of volmacht op.
  • Leg vast of een gevolmachtigde aan zichzelf of aan naaste familieleden mag schenken.
  • Omschrijf maximale bedragen, voorwaarden en het doel van de schenkingen.
  • Zorg bij papieren schenkingen voor de vereiste persoonlijke notariële akte.
  • Laat een executeur een controleerbare boedelbeschrijving en volledige rekening en verantwoording opstellen.
  • Bewaar bankafschriften, akten, belastingaangiften en correspondentie over schenkingen.

Niet iedere schenking door een gevolmachtigde is verboden. De geldigheid hangt af van de tekst van de volmacht, de mate waarin de schenking vooraf is bepaald en de vraag of een belangenconflict daadwerkelijk is uitgesloten.

ECLI: ECLI:NL:RBROT:2026:15260

Bron: Rechtbank Rotterdam, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 3 november 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Onterfd kind heeft recht op stukken voor berekening legitieme portie

Een onterfd kind kon zijn legitieme portie niet berekenen doordat zijn zus onvoldoende informatie over de nalatenschappen van hun ouders verstrekte. De rechter verplichtte haar onder meer boedelbeschrijvingen, bankgegevens, belastingaangiften en informatie over schenkingen af te geven. Zij kreeg daarvoor één maand na betekening van het vonnis.

Datum: 30 september 2026, gepubliceerd op 8 oktober 2026
Gerecht: Rechtbank Overijssel, locatie Almelo
Rechtsgebied: Erfrecht en nalatenschappen

Wie als kind is onterfd, kan in veel gevallen nog aanspraak maken op de legitieme portie. Voor de berekening daarvan is informatie nodig over de bezittingen, schulden en bepaalde schenkingen van de overledene. De Rechtbank Overijssel verduidelijkt welke informatie voor de legitieme portie in een concrete nalatenschapszaak moest worden verstrekt.

Informatie bleef lange tijd uit

Een zoon en dochter waren de enige kinderen van hun inmiddels overleden ouders. Beide ouders hadden de zoon bij testament onterfd. De zoon deed via zijn advocaat een beroep op zijn legitieme portie en vroeg zijn zus om de noodzakelijke financiële gegevens. Ondanks herhaalde verzoeken vanaf december 2024 waren de stukken ten tijde van de procedure nog niet verstrekt.

De rechter vond de zaak spoedeisend. Banken bewaren oude gegevens namelijk niet onbeperkt. Volgens de aangevoerde en niet weersproken informatie worden bankgegevens veelal vijf tot zeven jaar bewaard. Verder uitstel kon het daarom steeds moeilijker maken om de omvang van de nalatenschappen te reconstrueren.

Welke stukken moesten worden verstrekt?

Op grond van artikel 4:78 BW kan een legitimaris aanspraak maken op inzage in en afschrift van de stukken die nodig zijn om de legitieme portie te berekenen. In deze zaak moest de zus binnen één maand onder meer verstrekken:

  • een volledige en controleerbare boedelbeschrijving van beide nalatenschappen;
  • bewijsstukken van bezittingen en schulden, waaronder beschikbare taxatierapporten;
  • informatie en bewijs over verkochte bezittingen en verkoopopbrengsten;
  • overzichten en afschriften van betaal-, spaar- en beleggingsrekeningen over de relevante periode;
  • aangiften inkomstenbelasting en erfbelasting;
  • informatie over bepaalde schenkingen en giften;
  • een eventueel opgemaakte akte van huwelijkse voorwaarden.

Als nog geen boedelbeschrijving bestond, moest de zus deze zelf opmaken of binnen dezelfde termijn een notaris opdracht geven. Zij moest zich inspannen om ontbrekende stukken te verkrijgen en uitleggen waarom bepaalde informatie eventueel niet meer beschikbaar was.

Voorlopig geen dwangsom

De rechter legde nog geen dwangsom op. De zus had tijdens de procedure verklaard bereid te zijn de stukken te verzamelen. De rechter liet wel uitdrukkelijk open dat een dwangsom later alsnog aan de orde kan komen als zij niet meewerkt.

Waarom is dit relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

Een erfgenaam of executeur kan niet volstaan met de mededeling dat er weinig of niets te verdelen valt. Een legitimaris moet de berekening kunnen controleren aan de hand van verifieerbare stukken. Welke gegevens precies nodig zijn, hangt af van de nalatenschap en van eventuele schenkingen vóór het overlijden.

Voor een onterfd kind is het verstandig om het beroep op de legitieme portie en het informatieverzoek schriftelijk en aantoonbaar te doen. Benoem daarbij zo concreet mogelijk welke stukken nodig zijn. Wacht niet onnodig lang, omdat bewijs kan verdwijnen en voor het inroepen van de legitieme portie wettelijke termijnen gelden.

Uitspraak: ECLI:NL:RBOVE:2026:6034.

Bron: Rechtbank Overijssel, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 8 oktober 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Ex-partner erft niet na beëindiging van de samenleving

Een vrouw was in het testament van haar ongehuwde partner als erfgenaam en executeur aangewezen. Door een vervalbeding eindigden die aanspraken als hun samenleving vóór het overlijden was beëindigd. Volgens het hof was daarvan sprake, hoewel de samenlevingsovereenkomst formeel nog niet was ontbonden.

Uitspraak: 23 juli 2026, Gerechtshof ’s-Hertogenbosch
Gepubliceerd: 28 september 2026
Rechtsgebied: Erfrecht, testament en samenlevingsovereenkomst

Een vrouw was in het testament van haar ongehuwde partner als erfgenaam en executeur aangewezen. Door een vervalbeding eindigden die aanspraken als hun samenleving vóór het overlijden was beëindigd. Volgens het hof was daarvan sprake, hoewel de samenlevingsovereenkomst formeel nog niet was ontbonden.

Partner en kinderen als erfgenamen benoemd

De man en de vrouw hadden in 2008 een notariële samenlevingsovereenkomst gesloten. Op dezelfde dag liet de man een testament opstellen. Daarin benoemde hij zijn partner en zijn twee kinderen ieder voor een gelijk deel tot erfgenaam. De partner werd bovendien tot executeur en afwikkelingsbewindvoerder benoemd.

Het testament bevatte echter een vervalbeding. Alle beschikkingen ten gunste van de partner zouden vervallen wanneer de man ongehuwd zou overlijden en hun samenleving al vóór zijn overlijden was beëindigd. Voor een opname in een verpleeg- of verzorgingsinstelling was een uitzondering opgenomen.

Feitelijke situatie was beslissend

Voor het overlijden verbleven de partners niet meer gezamenlijk in de woning. Uit berichten bleek dat zij tegenover familieleden, vrienden en medewerkers hadden meegedeeld dat de relatie voorbij was. Ook waren stappen gezet voor de verkoop van de woning en de onderneming en was een boedelbeschrijving opgesteld.

Dat de samenlevingsovereenkomst nog niet volgens de daarin opgenomen formaliteiten was beëindigd, vond het hof niet doorslaggevend. Uit de formulering van het testament volgde dat met de beëindiging van de samenleving het feitelijk samenleven als partners werd bedoeld.

Het hof paste bij de uitleg van het testament artikel 4:46 BW toe. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de verhoudingen die de erflater met het testament wilde regelen en naar de omstandigheden waaronder het testament is gemaakt.

Poging tot herstel veranderde de uitkomst niet

De man had kort voor zijn overlijden laten weten dat hij de relatie mogelijk wilde herstellen. De vrouw wilde dat op dat moment echter niet. Volgens het hof veranderde deze eenzijdige wens niets aan het feit dat de samenleving toen al daadwerkelijk was beëindigd.

Het vervalbeding was daarom van toepassing. De vrouw was geen erfgenaam meer en kon evenmin als executeur of afwikkelingsbewindvoerder optreden. Het hof bekrachtigde de eerdere beslissing van de kantonrechter.

Waarom is dit relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

Bij samenwoners worden erfrechtelijke aanspraken niet automatisch op dezelfde manier geregeld als bij gehuwden. De precieze tekst van het testament is daarom van groot belang. Een vervalbeding kan ertoe leiden dat aanspraken al eindigen door een feitelijke relatiebreuk, ook als de samenlevingsovereenkomst nog niet formeel is opgezegd en gezamenlijke financiële zaken nog niet zijn afgewikkeld.

Na een relatiebreuk is het verstandig niet alleen de samenlevingsovereenkomst, maar ook testamenten, begunstigingen bij verzekeringen en eventuele executeursbenoemingen te controleren. Voor erfgenamen kan correspondentie over de beëindiging van de relatie, afzonderlijke huisvesting en de voorgenomen verdeling van bezittingen belangrijk bewijs opleveren.

Bron: Gerechtshof ’s-Hertogenbosch, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 28 september 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Lees de volledige uitspraak: ECLI:NL:GHSHE:2026:1966.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Verkoop vastgoed onder waarde telt mee voor legitieme portie

Een moeder verkocht meerdere onroerende zaken aan één dochter voor een bedrag dat volgens deskundigen € 70.000 onder de werkelijke waarde lag. Het hof behandelt dit voordeel als een gift die meetelt bij de berekening van de legitieme portie van de andere dochter. Ook een renteloze lening en ontbrekende financiële informatie speelden in de procedure een belangrijke rol.

Uitspraak: 11 augustus 2026, Gerechtshof Den Haag
Gepubliceerd: 25 september 2026
Rechtsgebied: Erfrecht, giften en legitieme portie

Een moeder verkocht meerdere onroerende zaken aan één dochter voor een bedrag dat volgens deskundigen € 70.000 onder de werkelijke waarde lag. Het hof behandelt dit voordeel als een gift die meetelt bij de berekening van de legitieme portie van de andere dochter. Ook een renteloze lening en ontbrekende financiële informatie speelden een belangrijke rol.

Verkoopprijs lager dan de werkelijke waarde

De moeder had vier onroerende zaken voor in totaal € 621.000 aan één dochter verkocht. Drie door het hof benoemde deskundigen waardeerden deze zaken op de relevante peildatum gezamenlijk op € 691.000. Het hof neemt het deskundigenrapport over en stelt vast dat de dochter daardoor een voordeel van € 70.000 heeft ontvangen.

Dat voordeel wordt als gift betrokken bij de berekening van de legitimaire massa. Daarnaast had de moeder de koopsom van € 621.000 renteloos aan dezelfde dochter geleend. Het rentevoordeel was in een eerder arrest al als een gift van € 37.260 aangemerkt.

Berekening van de legitieme portie

Door de giften van € 70.000 en € 37.260 verhoogde het hof de legitimaire massa met in totaal € 107.260. De legitieme portie van de andere dochter werd vervolgens berekend op € 410.122. Na aftrek van giften die zij zelf eerder had ontvangen, resteerde volgens het hof een aanspraak van € 288.981.

De executeur moest uit de nalatenschap nog een aanvullend bedrag van € 25.815 betalen, vermeerderd met wettelijke rente. De wettelijke uitgangspunten voor de berekening van de legitimaire massa en het meetellen van giften zijn te vinden in artikel 4:65 BW en artikel 4:67 BW.

Bankafschriften en andere stukken moesten worden verstrekt

Het hof verplichtte de dochter die tevens executeur was om onder meer bankafschriften van Nederlandse, Franse en Zwitserse rekeningen en de koopovereenkomst van een Franse woning te verstrekken. Bij niet-tijdige afgifte verbeurt zij een dwangsom van € 1.000 per dag, met een maximum van € 100.000.

Waarom is dit relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

Een verkoop aan één kind tegen een te lage prijs kan gedeeltelijk een gift zijn, ook wanneer formeel een koopovereenkomst is gesloten. Ook het renteloos verstrekken van een groot geldbedrag kan een bevoordeling opleveren die bij de legitieme portie moet worden betrokken.

Voor een legitimaris zijn taxaties, bankafschriften, koopovereenkomsten en informatie over leningen daarom vaak essentieel. Het is verstandig deze stukken vroegtijdig op te vragen en de waarde van vastgoed op de juiste peildatum deskundig te laten vaststellen. Het informatierecht van een legitimaris is onder meer geregeld in artikel 4:78 BW.

Bron: Gerechtshof Den Haag, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 25 september 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.