Wanneer is een nalatenschap zuiver aanvaard? Handelingen van executeurs beoordeeld

Het opheffen van een bankrekening en het maken van een voorlopige boedelbeschrijving leidden in deze zaak niet tot zuivere aanvaarding, omdat de erfgenamen daarbij als executeur handelden. Ook het opvragen van informatie door een andere erfgenaam was geen daad van zuivere aanvaarding. Verder was onvoldoende bewezen dat vermogensbestanddelen opzettelijk waren verzwegen.

Datum uitspraak: 30 september 2026
Publicatiedatum: 21 oktober 2026
Gerecht: Rechtbank Rotterdam
Rechtsgebied: Erfrecht, executele en vereffening

Drie erfgenamen en twee executeurs

Een vader had drie van zijn vier kinderen voor gelijke delen tot erfgenaam benoemd. Twee kinderen waren tevens tot executeur benoemd. Het vierde kind was impliciet onterfd en kreeg een legaat ter grootte van zijn legitieme portie.

De drie erfgenamen aanvaardden de nalatenschap beneficiair. Tussen hen ontstond daarna discussie over de vraag of bepaalde eerdere handelingen toch tot zuivere aanvaarding hadden geleid. Ook verschilden zij van mening over schenkingen tijdens het leven van hun vader, de uitvoering van zijn levenstestament en mogelijk verzwegen boedelbestanddelen.

Bankrekening opheffen was geen zuivere aanvaarding

De executeurs hadden na het overlijden een bankrekening opgeheven om verdere bankkosten te voorkomen. Het resterende saldo en later ontvangen rente waren daardoor op hun rekeningen terechtgekomen. Niet bleek echter dat zij dit geld voor zichzelf hadden gebruikt of aan het verhaal van schuldeisers hadden onttrokken.

Volgens de rechtbank hadden zij bij het opheffen van de rekening als executeurs gehandeld. Ook het opmaken van een voorlopige boedelbeschrijving viel binnen hun taak. Deze handelingen maakten hen daarom niet tot zuiver aanvaardende erfgenamen.

Dat in de eerste boedelbeschrijving alle posten op nihil waren gesteld, noemde de rechtbank ondoordacht. De executeurs hadden echter duidelijk gemaakt dat de beschrijving voorlopig was en nog kon worden aangepast. Mede omdat zij geen professionele executeurs waren, leidde die fout niet tot zuivere aanvaarding.

De derde erfgenaam had informatie over de nalatenschap opgevraagd. Ook dat was geen daad van zuivere aanvaarding. Informatie verzamelen is geen beschikkingshandeling waarbij goederen van de nalatenschap aan het verhaal van schuldeisers worden onttrokken. De wettelijke regeling over aanvaarding is onder meer opgenomen in artikel 4:192 BW.

Levenstestament beschermt de volmachtgever, niet diens toekomstige erfgenamen

De twee gevolmachtigden hadden vóór het overlijden schenkingen uitgevoerd en de financiën van hun vader beheerd. Een andere erfgenaam stelde dat zij hadden moeten voorkomen dat zijn vermogen sterk afnam.

De rechtbank vond de schenkingen en uitgaven voldoende verklaard. De vader had nog een eigen bankpas, ging zelf op pad en wilde ondanks zijn beperkingen zo veel mogelijk zijn eigen leven leiden. De gevolmachtigden hadden zijn pinlimiet verlaagd en het saldo op zijn betaalrekening beperkt, maar hoefden niet ieder persoonlijk uitgavenpatroon onmogelijk te maken.

Dat daardoor voor de erfgenamen weinig vermogen overbleef, betekende niet dat de gevolmachtigden onjuist hadden gehandeld. Zij vertegenwoordigden de vader en moesten zijn belangen en autonomie dienen, niet het toekomstige financiële belang van zijn erfgenamen.

Geen opzettelijke verzwijging van boedelbestanddelen

De executeurs zouden volgens de andere erfgenaam enkele saldi en een terugbetaalde huurwaarborg hebben verzwegen. Zij zouden daardoor hun aandeel in die goederen moeten verliezen op grond van artikel 3:194 lid 2 BW.

Voor deze zware sanctie is opzettelijke verzwijging, zoekmaking of verborgenhouding vereist. De executeurs hadden later openheid van zaken gegeven en de eerste boedelbeschrijving uitdrukkelijk als voorlopig gepresenteerd. De rechtbank vond daarom niet bewezen dat zij de andere erfgenaam opzettelijk wilden benadelen.

Waarom is deze uitspraak relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

Niet iedere handeling met betrekking tot een nalatenschap leidt tot zuivere aanvaarding. Beslissend kan zijn in welke hoedanigheid iemand handelt, welk doel de handeling heeft en of goederen aan schuldeisers worden onttrokken. De uitkomst is sterk afhankelijk van de omstandigheden.

Leg daarom vast dat handelingen namens de nalatenschap of in de hoedanigheid van executeur worden verricht. Houd nalatenschapsgeld afgescheiden van privévermogen, stel een volledige boedelbeschrijving op en vermeld onzekere bestanddelen desnoods als voorlopige post. Geef mede-erfgenamen tijdig inzicht in bankafschriften, terugbetalingen en ontvangen bedragen.

ECLI-uitspraak: ECLI:NL:RBROT:2026:14390

Bron: Rechtbank Rotterdam, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 21 oktober 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Onterfd kind heeft recht op stukken voor berekening legitieme portie

Een onterfd kind kon zijn legitieme portie niet berekenen doordat zijn zus onvoldoende informatie over de nalatenschappen van hun ouders verstrekte. De rechter verplichtte haar onder meer boedelbeschrijvingen, bankgegevens, belastingaangiften en informatie over schenkingen af te geven. Zij kreeg daarvoor één maand na betekening van het vonnis.

Datum: 30 september 2026, gepubliceerd op 8 oktober 2026
Gerecht: Rechtbank Overijssel, locatie Almelo
Rechtsgebied: Erfrecht en nalatenschappen

Wie als kind is onterfd, kan in veel gevallen nog aanspraak maken op de legitieme portie. Voor de berekening daarvan is informatie nodig over de bezittingen, schulden en bepaalde schenkingen van de overledene. De Rechtbank Overijssel verduidelijkt welke informatie voor de legitieme portie in een concrete nalatenschapszaak moest worden verstrekt.

Informatie bleef lange tijd uit

Een zoon en dochter waren de enige kinderen van hun inmiddels overleden ouders. Beide ouders hadden de zoon bij testament onterfd. De zoon deed via zijn advocaat een beroep op zijn legitieme portie en vroeg zijn zus om de noodzakelijke financiële gegevens. Ondanks herhaalde verzoeken vanaf december 2024 waren de stukken ten tijde van de procedure nog niet verstrekt.

De rechter vond de zaak spoedeisend. Banken bewaren oude gegevens namelijk niet onbeperkt. Volgens de aangevoerde en niet weersproken informatie worden bankgegevens veelal vijf tot zeven jaar bewaard. Verder uitstel kon het daarom steeds moeilijker maken om de omvang van de nalatenschappen te reconstrueren.

Welke stukken moesten worden verstrekt?

Op grond van artikel 4:78 BW kan een legitimaris aanspraak maken op inzage in en afschrift van de stukken die nodig zijn om de legitieme portie te berekenen. In deze zaak moest de zus binnen één maand onder meer verstrekken:

  • een volledige en controleerbare boedelbeschrijving van beide nalatenschappen;
  • bewijsstukken van bezittingen en schulden, waaronder beschikbare taxatierapporten;
  • informatie en bewijs over verkochte bezittingen en verkoopopbrengsten;
  • overzichten en afschriften van betaal-, spaar- en beleggingsrekeningen over de relevante periode;
  • aangiften inkomstenbelasting en erfbelasting;
  • informatie over bepaalde schenkingen en giften;
  • een eventueel opgemaakte akte van huwelijkse voorwaarden.

Als nog geen boedelbeschrijving bestond, moest de zus deze zelf opmaken of binnen dezelfde termijn een notaris opdracht geven. Zij moest zich inspannen om ontbrekende stukken te verkrijgen en uitleggen waarom bepaalde informatie eventueel niet meer beschikbaar was.

Voorlopig geen dwangsom

De rechter legde nog geen dwangsom op. De zus had tijdens de procedure verklaard bereid te zijn de stukken te verzamelen. De rechter liet wel uitdrukkelijk open dat een dwangsom later alsnog aan de orde kan komen als zij niet meewerkt.

Waarom is dit relevant voor bezoekers van advocaten.nl?

Een erfgenaam of executeur kan niet volstaan met de mededeling dat er weinig of niets te verdelen valt. Een legitimaris moet de berekening kunnen controleren aan de hand van verifieerbare stukken. Welke gegevens precies nodig zijn, hangt af van de nalatenschap en van eventuele schenkingen vóór het overlijden.

Voor een onterfd kind is het verstandig om het beroep op de legitieme portie en het informatieverzoek schriftelijk en aantoonbaar te doen. Benoem daarbij zo concreet mogelijk welke stukken nodig zijn. Wacht niet onnodig lang, omdat bewijs kan verdwijnen en voor het inroepen van de legitieme portie wettelijke termijnen gelden.

Uitspraak: ECLI:NL:RBOVE:2026:6034.

Bron: Rechtbank Overijssel, gepubliceerd op Rechtspraak.nl op 8 oktober 2026.
Lees het volledige oorspronkelijke bericht op Rechtspraak.nl.
Deze samenvatting en toelichting zijn opgesteld door advocaten.nl. De Rechtspraak is daarbij niet betrokken.

Voor meer gedetailleerde informatie en professionele hulp door advocaten kunt u een vraag stellen via www.advocaten.nl of bellen met 0900-advocaten.

Beneficiaire aanvaarding en vereffening van de nalatenschap

Als na enig onderzoek blijkt dat de boedel negatief is (de schulden overtreffen de baten)dan zijn de erfgenamen verplicht dit direct te melden aan de kantonrechter. Blijft die melding achterwege dan kunnen erfgenamen alsnog – ondanks de beneficiaire aanvaarding- door de schuldeisers in hun privé-vermogen worden aangesproken voor de schulden van de erfenis.

De beneficiaire aanvaarding van een nalatenschap brengt rechtsgevolgen en procedurevoorschriften mee die in de wet staan omschreven. Dit is de wettelijke vereffening. De gezamenlijke erfgenamen die beneficiair hebben aanvaard zijn de vereffenaars. Zijn er meerdere erfgenamen die zuiver hebben aanvaard, terwijl één beneficiair heeft aanvaard, dan geld volgens de wet dat de wettelijke vereffeningsprocedure moet worden gevolgd. De wet bepaalt aan welke regels de vereffenaar zich dient te houden.
De belangrijkste verplichtingen van de vereffenaar vallen uiteen in verschillende fasen.

Boedelbeschrijving

Van de boedel van de nalatenschap dient binnen een redelijke termijn een beschrijving te worden gemaakt, waarin de baten en schulden worden opgenomen.

Ter inzage leggen

De boedelbeschrijving die aldus is gemaakt moet ter inzage worden gelegd op het kantoor van de notaris die de boedel namens de erfgenamen afwikkelt, of bij de griffie van de rechtbank. Dit heeft een controlefunctie en op die wijze kunnen alle schuldeisers en andere erfgenamen kennis nemen van de omvang van de boedel.
Voor eenvoudige nalatenschap kan ontheffing worden verleend van de verplichting tot ter inzagelegging van de boedelbeschrijving. Zij moeten die ontheffing vragen aan de kantonrechter.
Als na enig onderzoek blijkt dat de boedel negatief is (de schulden overtreffen de baten)dan zijn de erfgenamen verplicht dit direct te melden aan de kantonrechter. Blijft die melding achterwege dan kunnen erfgenamen alsnog – ondanks de beneficiaire aanvaarding- door de schuldeisers in hun privé-vermogen worden aangesproken voor de schulden van de erfenis.

Oproepen schuldeiser

Net als in een faillissement worden schuldeiseres opgeroepen, al of niet openbaar. Bekende schuldeisers krijgen een brief thuis en de rest wordt via een publicatie in de krant opgeroepen. Die vorderingen worden opgenomen op de lijst van vorderingen. De kantonrechter kan bepalen hoe wordt omgegaan met het oproepen van schuldeisers.

Lijst van vorderingen

Indien de kantonrechter geen ontheffing heeft verleend van de verplichting van de boedelbeschrijving, moet nadat alle schuldeisers zich hebben gemeld, een lijst van alle vorderingen en aanspraken op voorrang ter inzage worden gelegd op het kantoor van de boedelnotaris of bij de griffie van de rechtbank. De erfgenamen, schuldeisers en andere belanghebbenden krijgen aldus inzicht in de omvang van de boedel, maar ook van de aard en de omvang van de diverse schulden en baten. De schulden kunnen dan worden beoordeeld op juistheid en omvang. Sommige schulden worden direct erkend, maar soms worden deze betwist door erfgenamen of andere schuldeisers. De lijst van vorderingen wordt op een door de kantonrechter te bepalen wijze bekend gemaakt aan de belanghebbenden.

Uitkeringen doen aan schuldeisers

Zijn alle schuldeisers bekend, of melden zich binnen de door de kantonrechter gestelde termijn geen nieuwe schuldeisers meer, dan gaan de erfgenamen over tot uitdeling: Er is dan door de boedelbeschrijving en de opgestelde lijst van schuldeisers een beeld verkregen van de omvang van de erfenis en van de aanwezige schulden.

Rekening en verantwoording en uitdelingslijst

De kantonrechter kan bevelen dat de erfgenamen een rekening en verantwoording en een uitdelingslijst op het kantoor van de boedelnotaris of bij de griffie van de rechtbank ter inzage leggen. Ook kan de ter inzage legging worden gepubliceerd in de krant. Elke schuldeiser en erfgenaam kan hier kennis nemen van de omvang van de nalatenschap en welke schulden en de wijze waarop deze worden betaald. Bovendien geldt ook een door de wet gestelde rangregeling.
Sommige schuldeisers hebben voorrang boven andere. Op die wijze is er volledige transparantie voor alle belanghebbenden. Zijn schuldeisers of erfgenamen het niet eens met de voorgestelde uitdelingslijst, dan kunnen zij verzet aantekenen bij de kantonrechter.

De kantonrechter bepaalt dan vervolgens of de uitkering juist is of niet.
Hierna kunnen de gezamenlijke erfgenamen overgaan tot het voldoen van de erkende schuldeisers. Indien er een negatieve boedel is krijgen de schuldeisers die gelijk in rang zijn, net als in een faillissement, een uitkering naar rato van hun vordering.

Verdeling

Indien na betaling van alle schuldeisers nog een positief saldo bestaan, dan kan dit worden verdeeld onder de erfgenamen, naar rato van hun erfdelen.
Blijkt dat er een schuldeiser is overgeslagen dan kan deze meestal verhaal nemen op de erfgenamen, maar alleen op het aandeel dan aan de erfgenamen is uitgedeeld na de vereffening.